Een tweedehands kast van Marktplaats, de donkerbruine binnendeuren uit de jaren tachtig of dat grenen nachtkastje dat eigenlijk best mooi is, maar niet in die kleur. Een nieuwe laag verf verandert zo’n meubel in een paar uur. Tot je na het drogen ziet dat de oude kleur erdoorheen schemert, of dat er gele vlekken op je witte lak verschijnen.
Dat heeft bijna nooit met de lak te maken, maar met wat eronder zit. Hieronder lees je waarom de oude laag doorschijnt, welke grondlaag je daartegen helpt en wanneer je die juist kunt overslaan.
Waarom de oude laag doorschijnt
Er zijn drie oorzaken, en ze vragen elk om een andere oplossing. De eerste is simpelweg contrast: wit over donkerbruin dekt in twee lagen zelden volledig, hoe goed de lak ook is. De tweede is zuiging. Kaal hout, en vooral de zaagkanten van MDF, zuigt het bindmiddel uit de eerste laag weg. De verf droogt dan dof en vlekkerig op en de tweede laag hecht minder goed.
De derde oorzaak is de vervelendste: stoffen uit het hout zelf. Eiken en grenen bevatten looizuur en hars die door een watergedragen verf naar boven trekken en gele of bruine vlekken geven, vaak pas dagen na het schilderen. Bij een oud meubel of een deur uit een rokershuishouden komt daar nicotine bij. Een gewone grondverf houdt dat niet tegen; daarvoor bestaan isolerende primers, zoals Sikkens in zijn uitleg over grondverf ook aangeeft. Weet je dus vóór je begint welk hout je hebt en wat ermee gebeurd is, dan weet je ook welke grondlaag je nodig hebt.
Welke grondlaag past bij jouw klus
Zit er al een verflaag op die goed vastzit en wil je in een vergelijkbare kleur verder? Dan heb je meestal geen grondverf nodig. Schoonmaken, mat schuren en direct aflakken is dan genoeg. Een grondlaag toevoegen die niets toevoegt, kost alleen een dag extra.
Ga je van donker naar licht, of schilder je kaal hout, MDF of een meubel met metalen of kunststof delen, dan wil je wel een grondverf die op al die ondergronden hecht en de zuiging gelijktrekt. Histor maakt daar een watergedragen variant van voor binnen, bedoeld voor hout, metaal en kunststof, die je hier terugvindt. Volgens het kenmerkenblad is hij na ongeveer vijf uur overschilderbaar, dus gronden en aflakken past in één weekend.
Verwacht je doorslag van hars, looizuur of nicotine, dan is een isolerende primer de betere keuze. De S2U Nova Primer van Sigma is zo’n watergedragen primer voor binnen die oplosbare houtinhoudsstoffen tegenhoudt; de technische gegevens vind je bij Verfwinkel. Let wel op: voor een isolerende werking schrijft de fabrikant twee lagen voor, en per laag heb je ongeveer een liter per twaalf vierkante meter nodig. Dat is meer werk dan één laag universele grondverf, maar aanzienlijk minder werk dan een witte kast die na twee weken geel uitslaat opnieuw schilderen.
Schuren, ontvetten en een slimme werkplek
Welke grondlaag je ook kiest, de hechting wordt bepaald door wat je ervoor doet. Begin met ontvetten. Op een kast of deur zit jaren aan huidvet, boenwas en keukendamp, en daar hecht geen enkele verf op. Een verfreiniger of ammoniakhoudende allesreiniger werkt beter dan een sopje. Kaal hout voelt schoon aan maar is dat zelden; ook dat moet je ontvetten, zo benadrukt een verfspecialist in een overzicht van aandachtspunten bij houtwerk van Radar.
Schuur daarna de oude laklaag mat met korrel 180 tot 240. Je hoeft niet terug naar het hout, een dof oppervlak is genoeg om de nieuwe laag grip te geven. Losse verf en beschadigingen haal je weg en vul je met houtvuller. Neem het stof af met een licht vochtige doek, want wat op het oppervlak blijft liggen, zit straks in je lak.
Haal een deur bij voorkeur uit de hengsels en leg hem plat op twee schragen. Zo lak je zonder zakkers en zonder op een trap te balanceren. Kozijnen en hoge kastwanden moet je wel staand doen; neem daarvoor de tijd om veilig op hoogte te werken, want een wankele keukenstoel is de meest voorkomende oorzaak van een mislukte schilderklus.
Aflakken, drogen en wat je overhoudt
Gebruik voor de aflak hetzelfde type als de grondverf, dus watergedragen op watergedragen. De grondlaag moet volledig droog zijn voordat je gaat aflakken; de overschildertijd op de verpakking is de ondergrens, niet een richtlijn. Lak liever twee keer dun dan één keer dik. Een dikke laag droogt aan de buitenkant eerder dan vanbinnen, gaat zakken op verticale vlakken en blijft weken zacht.
Tussen de lagen schuur je nog een keer licht met fijn schuurpapier, zodat stofjes en vezels die in de eerste laag zijn opgestaan verdwijnen. Pas na de laatste laag is het meubel klaar voor gebruik, maar nog niet voor belasting: watergedragen lak is na een dag droog, maar heeft vaak een week of twee nodig om volledig uit te harden. Zet er dus niet meteen een stapel boeken op.
Reken tot slot vooraf uit hoeveel je nodig hebt, want een kast of twee deuren vragen zelden meer dan een halve liter per laag. Restjes grondverf en lak horen bij het klein chemisch afval, en kwasten en rollers met opgedroogde verf mogen volgens de afvalscheidingswijzer van Milieu Centraal gewoon bij het restafval, zolang je ze niet uitspoelt in de gootsteen.
